ARTIKEL UIT Kerkbode








nummer


51-52

datum uitg.


19-DEC-2008


Ik twijfel, dus ik besta
Hanna Blom-Yoo genomineerd voor preekwedstrijd - N. Kemps-Stam


Op 25 juni 2004 stond in de Kerkbode een interview met twee studenten van de Theologische Universiteit die allebei de opleiding hadden verlaten. Rienk Blom om een andere opleiding te volgen, Hanna Yoo ging verder aan de VU. Inmiddels zijn ze getrouwd. Toen het Nederlands Dagblad samen met Sensor een preekwedstrijd uitschreef, besloot Hanna mee te doen. Almatine Leene uit Zuid-Afrika won de wedstrijd, op de voet gevolgd door Hanna Blom en Maarten Trimp. Omdat alleen de winnende preek in de krant gepubliceerd werd en niet iedereen beschikt over internet, geven wij u de gelegenheid de preek van Hanna te lezen. Het thema is: twijfel.



Vooraf stelt Hanna zich aan u voor, daarna volgt haar preek.
”Mijn naam is Hanna Blom-Yoo. Ik ben in 1982 geboren in Zuid-Korea, maar woon al bijna 20 jaar in Nederland (met een onderbreking van 5 jaar). Sinds 2005 ben ik heel gelukkig getrouwd met Rienk Blom. Hij is organist, zanger en dirigent. Sinds 2006 zijn we betrokken bij Via Nova. Tegenwoordig studeer ik theologie aan de Vrije Universiteit. Mijn hobby’s zijn: zingen, film kijken, lezen, koken en lekker eten. Het leven in Amsterdam bevalt ons prima, daar het voor ons beiden veel mogelijkheden biedt op onze eigen vakgebieden.

Leerwerktraject

Sinds januari 2008 doe ik een Leerwerktraject bij Via Nova (Christelijke Gereformeerde Kerk te Amsterdam). Qua werkzaamheden is dit het beste te vergelijken met het lopen van een stage. Door dit Leerwerktraject kan ik een indruk krijgen van het boeiende en broodnodige werk dat vanuit Via Nova gedaan wordt. Het aantrekkelijke van dit traject zit hem in de combinatie van leren en werken, zoals de naam al zegt. Ik doe nu de onderzoeksmaster Reformed Theology aan de Vrije Universiteit te Amsterdam. Als het lukt om genoeg fondsen te werven, zou ik graag willen promoveren in de systematische theologie. Mijn onderwerp zou dan zijn: ‘de ervaring van transcendentie en de pneumachristologie van Piet Schoonenberg’. Ik ben namelijk erg geÔnteresseerd in de relatie tussen systematische theologie en de spiritualiteit van mensen.

Naast mijn studie houd ik me ongeveer 15 uur per week bezig met het werk van Via Nova. Ik maak samen met Siebrand Wierda (mijn werkbegeleider; dominee en gemeentestichter), Stefan Paas (gemeentestichter), Gert-Jan Roest (gemeentestichter) en Petra de Jong-Heins (stagiaire) deel uit van het team van Via Nova. Van ds. Norman Viss krijg ik begeleiding op het persoonlijke vlak. Elke maandag komen we met dit team samen in het kantoor van de CGK Amsterdam. Dan praten we elkaar bij en bidden we ook samen voor de dingen die ons en anderen bezighouden. Ik geniet van het samenwerken met al deze mensen en leer ook heel veel van ze.

Mijn takenpakket is heel divers. Een greep uit de taken: voorbereiden van de samenkomsten, kringen leiden, vrijwilligers coŲrdineren, roosters maken, netwerken en ga zo maar door. Er zitten zowel inhoudelijke als praktische taken bij, een combinatie die mij heel erg aanspreekt. Ook krijg ik taken toebedeeld die te maken hebben met mijn sterke punten, maar tegelijkertijd zit er ook genoeg uitdaging in, omdat ik dingen mag uitproberen die ik vanuit mezelf niet zo gauw zou doen. Kortom, het is erg leuk om Leerwerktrajecter bij Via Nova te zijn.”

Preek, gehouden op 13 november in de Jacobikerk in Utrecht

Ik twijfel, dus ik besta
Bijbelteksten: Prediker 2:17-23 , MatteŁs 11:28-30

Beste mensen,

Heel soms gaan mijn man en ik naar de IKEA. We gaan eigenlijk alleen maar als het niet anders kan. Als we merken dat we bijvoorbeeld een nieuwe boekenkast nodig hebben om al onze boeken in kwijt te kunnen, stellen we ons bezoek aan de IKEA toch zo lang mogelijk uit. Het is namelijk niet goed voor je relatie om naar de IKEA te gaan. Eerst moet je kiezen of het een Billy-kast wordt, een Lack of toch een Inreda. Vervolgens welke kleur je wilt: rood, wit, berkenfineer of rose. Dan moet je nog beslissen welke maat je neemt en of je er accessoires bij wilt, zoals een bovendeel of extra planken.
De mogelijkheden in de IKEA zijn legio. Als we er eenmaal uit zijn wat het wordt en gezellig aan ons tweede gratis kopje koffie zitten in het IKEA-restaurant, daalt er een weldadige rust over ons neer. Maar niet voor lang. In het magazijn blijkt dat het door ons met zorg uitgekozen model niet op voorraad is. Het hele proces van vergelijken, discussiŽren en onderhandelen kan van voor af aan beginnen. Hoeveel ruimte is er nog over voor een extra kast? Past deze kleur wel in het interieur? Worden we deze kast niet zat na een tijdje? En kunnen we het wel betalen? Allerlei vragen die op een antwoord zitten te wachten. Voor sluitingstijd moeten we toch een keus gemaakt hebben, we willen niet met lege handen naar huis gaan. In de IKEA is twijfelen onhandig en onwenselijk.

Twijfelen heeft te maken met kiezen. Als je twijfelt en je keuze uitstelt, dan kan het knap lastig worden. Kies je niet, dan kom je niet verder en blijft alles bij het oude. En dat willen we natuurlijk niet. Er valt tegenwoordig dan ook veel te kiezen. Welke opleiding ga ik doen? Waar wil ik wonen? In welke baan kan ik mezelf het meest ontplooien? Welke vakantiebestemming spreekt me het meest aan? Is mijn garderobe nog wel in de mode? Gaan we wel of niet trouwen?

Vroeger kon je misschien hetzelfde leven leiden als je ouders, zonder zelf belangrijke keuzes te hoeven maken. Was je vader boer, dan werd je ook boer. Woonden je ouders in Groningen, dan bleef je daar ook wonen. Gingen je ouders naar de kerk, dan deed je dat ook je leven lang. Maar in de hedendaagse samenleving wordt het als bijna vreemd gezien als je dezelfde keuzes maakt als je ouders. Het wekt zelfs de indruk alsof je niet volwassen genoeg bent om je eigen leven vorm te geven.
Bovendien is het je eigen verantwoordelijkheid als er iets mis gaat. Dan had je maar meer informatie moeten inwinnen van te voren, zodat je beter had kunnen kiezen! En als je ontevreden bent met je keus, dan kies je toch gewoon opnieuw? Als je nieuwe bank je niet bevalt, dan zet je hem op marktplaats. Was je date toch niet zo leuk? Kies dan een nieuwe kandidaat, er zijn nog tienduizend andere potentiŽle ware liefdes ingeschreven bij de datingsite. Kortom, van te voren twijfelen is niet meer nodig. Je kunt achteraf nog altijd terugkomen op je keuze. Twijfel kan je verlammen en dat is stilstand, dus achteruitgang. Twijfel wordt tegenwoordig gezien als een negatief iets.

Ook Prediker had te maken met de negatieve gevolgen van twijfel. Enkele gedachten van hem zijn in het gelijknamige bijbelboek opgetekend. Hij had zijn levenlang kennis en wijsheid verzameld. Maar ja, als hij zou sterven, dan zou hij deze verworvenheden niet mee kunnen nemen in zijn graf. Zijn opvolger zou ermee kunnen doet wat hij wil. Voor hetzelfde geld is het levenswerk van Prediker voor niets geweest. Dit vooruitzicht was voor hem erg demotiverend. Hij ontwikkelde als het ware met terugwerkende kracht een tegenzin tegen alles wat hij had ondernomen in zijn leven. Hij constateerde dat je alleen maar moedeloos en verdrietig wordt van deze existentiŽle twijfel. Prediker had er zelfs rusteloze en slapeloze nachten van. Niet iets om blij van te worden, lijkt me.
Of toch wel? Want wat gebeurt er als je ’s nachts wakker ligt? Je gaat piekeren over wat je zult doen. Wel of niet verhuizen? Wel of niet je verkering uitmaken? Alle argumenten voor en tegen passeren de revue. Je weegt ze nog eens tegen elkaar af. En je denkt na over wat je echt belangrijk vindt in het leven. Waarom wil ik weg uit deze stad? Waar voel ik me echt thuis? En: hoe komt het dat ik mij alleen maar ongelukkig voel in deze relatie? Wat zoek ik eigenlijk in een relatie? De twijfel geeft als het ware een signaal af dat je op een moment bent beland waarop je een cruciale keuze moet maken. Hierdoor word je stilgezet en kun je de ontstane ruimte benutten om over je diepste drijfveren na te denken. De twijfel faciliteert in zo’n geval het maken van een keuze in plaats van dit te blokkeren. In welke situaties komen we die twijfel dan nog meer tegen?

De studententijd is bij uitstek een tijd waarin je reflecteert op veel dingen. Doe ik eigenlijk wel de studie die het beste bij me past? Ga ik me volledig op mijn studie richten of wil ik andere dingen ernaast doen? Hoe ga ik mijn tijd indelen? Wat voor baan verwacht ik te vinden na mijn studie? Je komt in een nieuwe omgeving terecht en ontdekt dat er veel meer diversiteit in levensbeschouwingen is dan je dacht. Soms ga je twijfelen aan de dingen die je van je ouders hebt meegekregen.
Stel dat je in een christelijke omgeving bent opgegroeid. Dan kom je er in je studententijd achter dat het voor veel van je studiegenoten lang niet vanzelfsprekend is om in een God te geloven. Laat staan om zondagochtend vroeg je bed uit te gaan en naar de kerk te gaan. En eigenlijk kun je maar moeilijk uit de voeten met de Catechismus en de leer van de Drie-eenheid, terwijl dat vroeger helemaal niet het geval was. Of andersom: je ouders hadden je wel laten dopen als baby, maar ze hebben je verder niet christelijk opgevoed. Misschien stap je in je studententijd voor het eerst zelf een kerk binnen en ga je erover nadenken wat het betekent dat je gedoopt bent. Je wordt als het ware gedwongen om voor jezelf helder te krijgen waarom je de dingen gelooft die je gelooft. Wat dat betreft is je studententijd in veel dingen bepalend voor de rest van je leven. Twijfel kan dan een stimulans zijn om keuzes te maken.

Verder kan twijfel de kop opsteken als je in een situatie zit die je achteraf gezien toch niet bevalt. Er begint binnenin iets te knagen en je komt erachter dat je eigenlijk de verkeerde keuze hebt gemaakt, of dat je om de verkeerde redenen ergens toe hebt besloten. Misschien heb je een keuze gemaakt met je verstand, je ratio, maar is je hart daar niet gelukkig mee. Vroeg of laat zal de twijfel je waarschuwen dat er een spagaat is gekomen tussen hoofd en hart. Een voorbeeld. Je hebt er keihard voor gewerkt om promotie te maken en verdient meer geld dan ooit, maar komt erachter dat je hart ligt bij je oude functie. Je verdiende misschien minder, maar had toen wel meer contact met mensen op de werkvloer. Wat ga je doen in zo’n geval, waar kies je voor? Je hoofd volgen of je hart?

Twijfel an sich is dus niet een negatief iets. De uitspraken van Prediker waarmee hij zijn twijfel uit, zijn gewoon in de Bijbel overgenomen, zonder dat er een veroordeling klinkt. Het is realistisch om te zeggen dat twijfel, ook geloofstwijfel, bij het leven hoort en dat we dat moeten accepteren. Ik twijfel, dus ik besta. Prediker zegt het zo: ‘Geen mens kan in de toekomst zien’ (7:14). En: ‘De mens is niet in staat de zin van het leven te vinden’ (8:17). Met andere woorden, de kennis die wij op deze aarde hebben is voorlopige kennis. We moeten ermee leren leven dat we in het hiernumaals geen volmaakte kennis zullen hebben. Verder is twijfel niet altijd iets wat je zelf onder controle hebt, dus het feit dat je twijfelt is niet direct fout. De vraag is alleen: wat doe je ermee?

Jezus spreekt in MatteŁs 11 enkele woorden die ons zouden kunnen helpen bij de omgang met twijfel. Hij spreekt de mensen in zijn gehoor aan die vermoeid zijn en gebukt gaan onder lasten. Dat is niet per se altijd fysiek. Ook psychisch of geestelijk kunnen mensen vermoeid zijn, bijvoorbeeld door het ontbreken van zekerheid. Er is vaak een verband tussen fysieke, psychische en geestelijke gezondheid. Zo groot kan de invloed zijn van twijfel en onzekerheid, helemaal als het gaat om zulke existentiŽle zaken als geloof. Als er te veel en te lang getwijfeld wordt, kan dat funest zijn. Als mensen hebben we een bepaald basisvertrouwen nodig.
Jezus zegt dat Hij ons dat vertrouwen en die rust kan geven. Hij nodigt ons uit om zijn juk op ons te nemen. Een juk is een trektuig om dieren voor ploeg of wagen te spannen. Voor de toenmalige luisteraars was het duidelijk dat Jezus verwees naar de Joodse wet, de Tora. Het was de vreugdevolle plicht van Joden om zich daaraan te houden. Maar op den duur werden ze bang en bedachten ze er nog wat regels omheen. Zo zouden ze geen risico lopen de echte, door God gegeven wet te overtreden. Die extra regels moesten de twijfels van mensen in bedwang houden. Maar ze werden een zwaar juk, omdat er nog meer regels bij waren gekomen. En de mensen wisten nog steeds niet of God vond dat ze zich aan alle geboden hadden gehouden. Soms maken we het onszelf onnodig zwaar. Wij als mensen zijn dus niet in staat om zelf over onze diepste twijfels heen te stappen.

Hoe kan Jezus ons dan helpen als we twijfelen? Door ons het juk van Gods liefde aan te bieden. Hij nodigt ons uit om met God te leven en zijn liefde te accepteren. Dat juk is zacht en makkelijk te dragen. Jezus heeft het harde, zware juk al gedragen tijdens zijn leven op aarde en zijn sterven aan het kruis. Zo liet God zien hoe groot zijn liefde is voor ons mensen. Hij wil ons beschermen, voor ons zorgen en ons rust geven. Door Jezus’ komst in deze wereld kunnen we er zeker van zijn dat God van ons houdt en ons de moeite waard vindt. Gewoon om wie we zijn, niet omdat wij een rotsvast geloof hebben of nooit twijfelen.
Moeilijk te geloven? Jazeker. Ik kan niet bewijzen dat het geloof in God, de Vader van Jezus, het beste geloof op aarde is, hoewel ik denk dat er wel allerlei aanwijzingen zijn dat God betrouwbaar is. Niemand kan argumenten opnoemen die je absoluut zullen overtuigen, zodat je het christelijk geloof aan gaat hangen. Ook kan geen ander mens je twijfels over andere levensbeschouwelijke kwesties weghalen. Je moet namelijk zelf ingaan op de uitnodiging van Jezus om Gods liefde te ontvangen. Als het goed is kies je er uit vrije wil voor om in je leven Jezus na te volgen. Het gaat hier namelijk om een relatie tussen God en mens, in de Bijbel verbond genoemd. In die relatie passen geen dwang, afstand of argumentatie. We zien in Gods toenadering tot de mens juist vrijwillige liefde in plaats van manipulatie, genadige nabijheid van de Heilige Geest in plaats van afstandelijkheid en een uitnodiging vanuit het hart in plaats van rationele argumenten.

Geef gehoor aan Jezus’ uitnodiging om zijn juk te dragen en Gods liefde te ontvangen als het dragende fundament van je leven. Vertrouw erop dat deze uitnodiging voor jou persoonlijk bedoeld is. Niet dat je na het aannemen van deze uitnodiging opeens geen vragen meer zult hebben of dat je leven dan volkomen in balans zal zijn. We zullen blijven twijfelen, op ons werk, in onze relaties, in ons geloof en in de IKEA. Maar weet dan dat die twijfel niet meteen een afstand hoeft te scheppen tussen God en jou. Als je twijfelt, grijp dan je kans en denk na over de belangrijke dingen des levens. Vraag God om wijsheid en richting als je beslissingen gaat nemen. Bid tot zijn Geest ‘Ik geloof, kom mijn ongeloof te hulp’, zoals de vader van de bezeten jongen Jezus aanriep voordat zijn zoon genezen werd. Voel je vrij om je eigen weg te gaan in het leven met de vaste grond van Gods liefde en genade onder je voeten. Hij zal je de goede weg wijzen en met je meegaan, waar je ook bent. Ongetwijfeld!

Bedankt.

Nelleke Kemps-Stam